Trong những năm gần đây, Trí tuệ Nhân tạo (AI), đặc biệt là AI tạo sinh (Gen AI), đã có sự chuyển mình ngoạn mục, từ giai đoạn thử nghiệm sang ứng dụng thực tiễn trong kinh doanh hàng ngày chỉ trong vòng vài năm ngắn ngủi. Đến năm 2025, các khái niệm như tác nhân AI (AI agents) và AI tự vận hành (AI autonomous) đã bắt đầu trở thành chủ đề “hot” trong doanh nghiệp, mở ra viễn cảnh tương lai nơi các hệ thống có thể tự vận hành với độ chính xác cao mà không cần (hoặc rất ít) sự can thiệp từ con người.
Khi kỳ vọng tăng cao, nỗi sợ bị AI thay thế cũng dần xuất hiện. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần nhìn xa hơn vì thực tế vẫn là dù AI ngày nay rất mạnh mẽ, nó vẫn phụ thuộc rất nhiều vào sự giám sát của con người.
Đọc thêm: Gen Z và Gen AI: Khi AI trở thành “mentor” mới cho thế hệ trẻ
AI mang tính tự chủ (agentic AI) – tức là các hệ thống có thể tự đặt mục tiêu, thiết kế quy trình mới và giải quyết vấn đề một cách độc lập – vẫn đang ở giai đoạn tiềm năng nên vẫn chưa đượcáp dụng phổ biến. Trên thực tế, những gì các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đang triển khai là các AI agent nhằm để thực hiện các nhiệm vụ trong phạm vi do con người đặt ra. Chúng đặc biệt hiệu quả trong việc tối ưu hóa quy trình làm việc, đưa ra những thông tin quan trọng và đẩy nhanh hiệu suất vượt ngoài năng lực của chúng ta.
Tuy nhiên, các AI agent này vẫn còn nhiều thiếu sót như trong việc xác định mục đích, đưa ra phán đoán trong tình huống mơ hồ, cũng như chịu trách nhiệm về kết quả. Do đó, vấn đề đặt ra không còn nằm ở câu hỏi liệu AI có thay thế con người hay không, mà là những kỹ năng nào của con người sẽ trở nên không thể thay thế.
Bài viết này sẽ làm rõ tại sao AI không thể thay thế vai trò của một người lãnh đạo thực thụ, đồng thời khám phá những kỹ năng thiết yếu mà chúng ta có thể trau dồi để phát triển song song cùng với AI và tự động hóa.
AI thực chất không thể thay thế chúng ta và đây là lý do
Theo nghiên cứu mới nhất từ McKinsey Global Institute, AI có thể tự động hóa hơn một nửa số giờ làm việc hiện tại ở Mỹ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc lực lượng lao động sẽ biến mất, mà cho thấy sự chuyển dịch trong vai trò của nhân viên.
Hãy hình dung doanh nghiệp như một dàn nhạc giao hưởng, nơi các hệ thống AI đóng vai trò là những nhạc cụ. Mỗi “nhạc cụ” đều có thể hoàn thành xuất sắc bài trình diễn của mình (với tốc độ vượt trội và chính xác đến từng nốt nhạc). Tuy vậy, nếu thiếu đi sự phối hợp nhịp nhàng, các màn trình diễn riêng lẻ này sẽ rời rạc và thiếu ý nghĩa. Tương tự, các mô hình AI có thể phân tích dữ liệu, dự báo hoặc thực hiện các tác vụ nhanh hơn bất kỳ cá nhân nào, nhưng chúng không thể “hòa quyện” kết quả đó vào thực tế của doanh nghiệp và các mục tiêu chiến lược để vẽ ra một bức tranh tổng thể hài hòa nhất.
Đó chính là lúc con người—những người “nhạc trưởng”—trở nên thiết yếu. Con người chịu trách nhiệm đặt ra mục tiêu và xác định mục đích đằng sau mỗi sáng kiến kinh doanh. Dựa trên sự hiểu biết về thị trường và bối cảnh của doanh nghiệp, con người đánh giá liệu những hiểu biết (insights) do AI cung cấp có phù hợp với mục tiêu chiến lược hay không, đồng thời cân nhắc các rủi ro trongdoanh nghiệp. Khả năng đánh giá theo ngữ cảnh này dựa trên sự am hiểu thực tế, điều mà công nghệ hiện nay chưa thể thay thế.
Đọc thêm:Các chuyên gia tài chính chỉ có 5 năm để đổi mới – Họ sẽ phải làm sao?
Khoảng cách về trí tuệ cảm xúc
AI khó có thể thay thế con người vì thiếu trí tuệ xã hội và cảm xúc, những yếu tố tạo nên lợi thế bền vững nhất của chúng ta. Không giống như các kỹ năng chuyên môn có thể được lập trình thành thuật toán, những năng lực này được hình thành và phát triển theo thời gian thông qua các tương tác hằng ngày giữa con người với con người và những trải nghiệm thực tế. Con người vượt trội hơn AI ở việc nắm bắt những biến chuyển ngầm trong các mối quan hệ, nhận biết tín hiệu xã hội và hiểu được bối cảnh văn hóa, từ đó giao tiếp một cách tinh tế, phù hợp và hiệu quả hơn.
Điểm khác biệt này đặc biệt quan trọng bởi vì doanh nghiệp không chỉ vận hành dựa trên doanh thu được tạo ra bao nhiêu hay tốc độ xử lý dữ liệu nhanh như thế nào mà còn dựa trên các mạng lưới mối quan hệ kết nối, hợp tác giữa những cá nhân. Dù là các mối liên kết trong nội bộ hay giữa các đối tác chiến lược, thành công đều phụ thuộc vào sự thấu hiểu sâu sắc, sự đồng cảm và lòng tin, những yếu tố cho phép con người vượt qua căng thẳng và thắt chặt hợp tác. Mặc dù AI có thể hỗ trợ, nhưng nó không thể tự mình tạo ra hay duy trì những sợi dây kết nối đó.
Những kỹ năng con người và lãnh đạo thiết yếu trong kỷ nguyên AI và tự động hóa
Điều này đưa chúng ta trở lại với nhận định của McKinsey: hơn 70% các kỹ năng hiện nay vẫn phù hợp với những công việc có thể tự động hóa lẫn không thể tự động hóa. Như đã phân tích, câu chuyện không nên xoay quanh về nỗi sợ bị thay thế, mà nên tập trung vào những kỹ năng giúp người lao động và nhà lãnh đạo cùng đồng hành và phối hợp hiệu quả với AI.
Hiểu biết về AI và công nghệ
Chỉ dựa vào “lợi thế con người” thôi là chưa đủ. Các chuyên gia ngày nay cần phải củng cố kỹ năng của mình bằng kiến thức chuyên môn về AI. Điều này không chỉ dừng lại ở việc nắm rõ các khái niệm và thuật ngữ mà còn là khả năng “song ngữ” giữa lĩnh vực chuyên môn và cách ứng dụng AI. Nói cách khác, các nhà lãnh đạo hiện đại ngày nay phải nắm bắt được cơ chế hoạt động phía sau của AI, từ cách dữ liệu được xử lý trong hệ thống, cách thuật toán định hình kết quả cho đến những điểm có thể phát sinh sai lệch hoặc hạn chế.
Trên cơ sở đó, các nhà lãnh đạo cần chủ động thử nghiệm với các công cụ AI, kiểm chứng các giả định dựa trên chuyên môn của họ và tinh chỉnh các câu lệnh (prompt) để tích hợp AI vào quy trình hiện tại một cách hiệu quả và có trách nhiệm. Khi làm được điều này, các nhà lãnh đạo có thể đảm bảo kết quả đầu ra của AI phù hợp với các tiêu chuẩn ngành và thực tế vận hành doanh nghiệp, từ đó biến nó từ một công cụ chung chung thành một lợi thế chiến lược thực sự.
Đọc thêm:Tăng tốc đổi mới doanh nghiệp: Infor Velocity Suite và sức mạnh của AI
Tư duy phán đoán và khả năng đánh giá
AI có thể xử lý hàng triệu điểm dữ liệu và mô hình để tạo ra vô số câu trả lời. Nhưng giá trị thực sự nằm ở khả năng phán đoán của con người, xác định những vấn đề nào đáng để giải quyết cũng như đặt ra những câu hỏi đúng đắn. Không chỉ đơn thuần là viết câu lệnh, các nhà lãnh đạocòn cần phải có khả năng phản biện kết quả màAI tạo ra để phát hiện những giả định sai,đánh giá liệu các kết quả đó có thực sự phù hợp với bối cảnh kinh doanh tổng thể hay không.
Khả năng sáng tạo
AI hoạt động bằng cách phân tích và tái kết hợp dữ liệu sẵn có, nhờ đó hỗ trợ định hình ý tưởng. Tuy nhiên, để thúc đẩy đổi mới, tư duysáng tạo của cá nhân cần phải đi xa hơn bằng cách xây dựng các khái niệm nguyên bản, kết hợp những hiểu biết từ nhiều lĩnh vực khác nhau và thiết kế giải pháp cho những vấn đề chưa từng có tiền lệ hoặc dữ liệu rõ ràng.
Vai trò của sự thấu cảm
Sự thấu cảm cho phép các nhà lãnh đạo nhận ra những mối quan ngại chưa nói thành lời, điều chỉnh cảm xúc trong giai đoạn thay đổi và xây dựng lòng tin, từ đó giúp đội ngũ phối hợp và làm việc hiệu quả hơn.
Khả năng thích nghi và không ngừng học hỏi
Trong kỷ nguyên AI, công nghệ phát triển với tốc độ chóng mặt và mô hình kinh doanh liên tục thay đổi. Những kỹ năng từng được xem là chuyên môn cao có thể nhanh chóng trở thành kỹ năng cơ bản. Do đó, yếu tố nền tảng cho năng lực cạnh tranh trong sự nghiệp là khả năng học hỏi linh hoạt. Các nhà lãnh đạo và chuyên gia phải liên tục thích ứng, cập nhật các khuôn khổ mới và trau dồi khả năng chuyên môn để không bị bỏ lại phía sau.
Xác định khoảng cách năng lựcvới bài đánh giá từ Great People Inside
Nhận ra tầm quan trọng của kỹ năng và kiến thức về AI hay khả năng phán đoán chỉ là những bước khởi đầu, câu hỏi tiếp theo là làm thế nào để đo lường, đánh giá khoảng cách năng lực sao cho hiệu quả nhất? Nếu bạn vẫn chưa chắc chắn bộ kỹ năng hiện tại của mình có phù hợp với kỷ nguyên AI hay không, TRG International cung cấp bài đánh giá Great People Inside (GPI) hỗ trợ bạn đánh giá điều đó.
GPI bao gồm một loạt công cụ đánh giá khác nhau như các bài kiểm tra năng lực tư duy, đánh giá tính cách và đánh giá kỹ năng. Không chỉ dừng lại ở việc đo lường bạn “biết gì”, hệ thống còn phân tích cách bạn suy nghĩ, thích nghi và phản ứng trong các tình huống khác nhau. Cách tiếp cận khách quan này có thể loại bỏ phỏng đoán, cho phép bạn đánh giá trí tuệ cảm xúc, khả năng phán đoán và các kỹ năng quan trọng khác.
Từ những thông tin thu thập được, GPI giúp xác định những điểm bạn còn thiếu, nên bổ sung cũng như làm nổi bật điểm mạnh cá nhân. Ngoài ra, GPI còn đề xuất cho bạn lộ trình phát triển phù hợp, giúp bạn làm việc hiệu quả hơn, tăng tính thích nghi và tạo ra nhiều giá trị hơn trong môi trường làm việc ngày càng năng động và số hóa như hiện nay.
Tìm hiểu thêm về giải pháp đánh giá và khảo sát của GPI bằng cách tải brochure ngay hôm nay!
