Chúng ta nào có thể ngờ có một ngày tin tức về thuế cũng có thể thay đổi chóng mặt và trở nên lạc hậu chỉ trong chớp mắt? Đúng vậy, bạn không đọc nhầm đâu. Trong bài viết này, TRG sẽ cố gắng giải mã chủ đề “hot” nhất hiện nay – chế độ thuế quan đối ứng của Mỹ và tác động của chúng đến tương lai của ngành công nghệ.
TRG sẽ nỗ lực để cập nhật thông tin mới nhất. Tuy nhiên, chúng tôi cũng khuyến khích bạn chủ động tìm hiểu thêm về chủ đề này để có cái nhìn toàn diện và khách quan nhất.
Trước khi đi sâu vào phân tích, chúng ta hãy cùng điểm qua những cột mốc sự kiện đồng thời làm rõ những khái niệm cơ bản.
Đọc thêm:Làm thế nào để doanh nghiệp của bạn thích ứng với khủng hoảng kinh tế?
Tổng quan hệ thống thuế quan đối ứng của Mỹ
Ngày 2 tháng 4 năm 2025 được Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố là “Ngày Giải Phóng” (Liberation Day). Vào ngày này, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp, công bố một hệ thống thuế quan hoàn toàn mới áp dụng cho hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Chính sắc lệnh đã làm thay đổi sâu sắc bối cảnh thương mại toàn cầu.
Để đối phó với những biến động do hệ thống thuế quan phức tạp này đặt ra, doanh nghiệp trước tiên cần nắm rõ quy định và cơ chế hoạt động của nó.
Thuế đối ứng là gì?
Thuế đối ứng (reciprocal tariff) là một hình thức đánh thuế hoặc hạn chế kinh doanh mà một quốc gia áp dụng để đáp trả những hành động tương tự từ quốc gia khác. Tuy nhiên, hình thức triển khai thuế đối ứng của Mỹ lại mang một sắc thái riêng biệt. Thay vì áp dụng mức thuế tương ứng cho từng sản phẩm, Mỹ công bố đánh thuế riêng từng quốc gia và tỷ lệ được tính toán dựa trên mức độ thâm hụt thương mại.
Nhà Trắng lý giải hệ thống này là để “tái cân bằng dòng chảy thương mại toàn cầu” và giải quyết những hoạt động kinh doanh không công bằng, vốn là nguyên nhân gây nên tình trạng mất cân bằng cán cân xuất-nhập khẩu kéo dài tại Mỹ. Tổng thống Trump đã ban hành nhiều mức thuế thông qua lệnh hành pháp, viện dẫn quyền hạn của mình theo Đạo Luật Về Quyền Hạn Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (International Emergency Economic Powers Act, IEEPA).
Đọc thêm:Khi Các Nhà Quản lý Thầm Lặng Khơi Dậy Uy Quyền Từ Trong Bóng Tối
Cách Mỹ tính toán tỷ lệ thuế đối ứng
Công thức tính tỷ lệ thuế đối ứng của Mỹ khá đơn giản, loại trừ những mô tả chính thức về việc giải quyết thuế quan, thao túng tiền tệ và rào cản thương mại. Nhà Trắng xác định tỷ lệ phần trăm thuế của mỗi quốc gia theo các bước sau:
1. Xác định mức thâm hụt thương mại hàng hóa giữa Mỹ và quốc gia đó
2. Lấy kết quả trên chia cho tổng giá trị hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ nước đó
3. Tính tỷ lệ phần trăm
4. Lấy tỷ lệ phần trăm đó chia đôi
Dưới đây là một trong số các biểu đồ tổng kết thuế quan mà Tổng thống Donald Trump đã công bố vào ngày 2 tháng 4 vừa qua. Biểu đồ này được chia làm hai cột; cột đầu tiên đóng vai trò tiền đề cho tỷ lệ thuế đối ứng “đã được giảm giá” ở cột thứ hai.
Nguồn: CNBC [1]
Nhiều ý kiến chỉ trích đây là một phép tính sai lầm và không theo một phương pháp khoa học nào [2]. Tuy được gọi là “đối ứng” nhưng một số quốc gia nhỏ vẫn phải chịu mức thuế cao chỉ vì xuất khẩu nhiều hàng hóa sang Mỹ trong khi nhập khẩu từ Mỹ lại không đáng kể.
Ví dụ, mức thuế mới mà Mỹ áp dụng đối với Việt Nam là 46% nhằm đáp trả mức thuế suất 90% của Việt Nam lên hàng hóa Mỹ. 46% này đã bao gồm chênh lệch về tỷ giá và những rào cản thương mại khác [3].
12% kinh tế Việt Nam phụ thuộc vào xuất khẩu sang thị trường Mỹ, việc thuế quan tăng đến 46% sẽ gây thiệt hại đến 5.5% GDP của Việt Nam [4]. Tuy nhiên, Campuchia hiện đang là quốc gia có tỷ lệ thuế cao nhất khu vực Đông Nam Á, ở mức 49%. Biểu đồ do ING cung cấp dưới đây tổng hợp các mức thuế đã được công bố cho toàn bộ khu vực Châu Á.
Nguồn: ING Global Markets Research [4]
Giải thích về mức thuế cơ bản 10%
Mức thuế suất cơ bản 10% được áp dụng cho tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ kể từ 0 giờ 01 phút sáng theo giờ EDT ngày 5 tháng 4 năm 2025 trừ một số trường hợp ngoại lệ. 10% là mức thuế tối thiểu và được áp dụng cho tất cả các quốc gia, không phụ thuộc vào tình trạng thâm hụt thương mại. Điều này đồng nghĩa với việc, ngoài những khoản thuế nhập khẩu, thuế nội địa và các chi phí hiện hành khác, doanh nghiệp sẽ phải gánh thêm khoản thuế cơ bản này.
Chính sách miễn trừ thuế hành chính (de minimis exemption, miễn thuế cho hàng hóa có giá trị thấp, đủ điều kiện để nhập cảnh Mỹ) vẫn có hiệu lực cho các mặt hàng đủ điều kiện và có trị giá dưới 800 USD cho đến khi có thông báo mới. Tuy nhiên, quy định này sẽ sớm mất hiệu lực đối với hàng hóa từ Trung Quốc và Hồng Kông, bắt đầu từ ngày 2 tháng 5 năm 2025 [5].
Đọc thêm:Doanh nghiệp bạn đang lãng phí tiền để xử lý hóa đơn! Đây là giải pháp
Các trường hợp miễn trừ thuế và quy định đặc biệt
Một số trường hợp đặc biệt được miễn trừ thuế đối ứng:
• Canada và Mexico tiếp tục được hưởng ưu đãi miễn thuế hoàn toàn, với điều kiện các sắc lệnh hiện hành vẫn còn hiệu lực.
• Các mặt hàng chịu thuế theo Mục 232 (thép, nhôm, ô tô, phụ tùng ô tô).
• Các mặt hàng được liệt kê trong Phụ lục II, bao gồm dược phẩm, bán dẫn, đồng, gỗ và sản phẩm từ năng lượng.
• Các quốc gia thuộc Cột 2 (Belarus, Cuba, Bắc Triều Tiên, Nga) vẫn phải chịu mức thuế suất riêng biệt đã được thiết lập trước đó.
• Các mặt hàng chứa tối thiểu 20% nguyên liệu có xuất xứ từ Mỹ được miễn thuế một phần, chỉ phần nguyên vật liệu không có xuất xứ từ Mỹ mới bị đánh thuế.
Theo dự kiến ban đầu, ngày 9 tháng 4 năm 2025 được ấn định là thời điểm bắt đầu áp dụng mức thuế suất đối ứng mới. Tuy nhiên, Tổng thống Trump sau đó đã công bố trì hoãn trong vòng 90 ngày đối với đa số quốc gia, ngoại trừ Trung Quốc. Riêng Trung Quốc đã phải đối mặt với mức thuế tăng đột biến, từ 104% lên 125%, sau khi nước này có động thái tăng thuế nhập khẩu để đáp trả các biện pháp của Mỹ.
“Vì Trung Quốc đã không tôn trọng các nguyên tắc của thị trường quốc tế, tôi tuyên bố tăng thuế suất mà Hoa Kỳ đã áp dụngđối với hàng hóa Trung Quốc lên 125%, có hiệu lực ngay lập tức,” Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social ngày 10 tháng 4. [6].
Đối với chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, điều này đồng nghĩa với “gián đoạn và bất ổn”
Các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đang khẩn trương tìm giải pháp nhằm đáp ứng những thay đổi mang tính bước ngoặt này. Điều này chắc chắn sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng vốn đã phức tạp của họ. Hậu quả sẽ có thể lan rộng đến toàn bộ hệ sinh thái công nghệ, ảnh hưởng đến nguồn cung ứng linh kiện, chi phí sản xuất, tiến độ giao hàng và thậm chí giá cả cho người tiêu dùng.
Tìm nguồn cung phù hợp để thay thế chính là bài toán hóc búa mà các “ông trùm” công nghệ cần giải đáp ngay bây giờ. Điển hình như, phần lớn điện thoại iPhone của Apple được sản xuất tại Trung Quốc, đồng nghĩa với việc Apple sẽ phải đối mặt với mức thuế nhập khẩu ít nhất là 145% [7]. Tương tự, sàn giao dịch của Amazon, vốn phụ thuộc nhiều vào các nhà cung cấp trung gian Trung Quốc, giờ cần phải tái đánh giá toàn bộ phương thức tìm kiếm sản phẩm.
Tình hình của các doanh nghiệp nhỏ cũng không mấy khả quan hơn. Họ cũng đang phải tìm kiếm giải pháp thay thế cho những dự án gia công sản xuất ở nước ngoài, bởi mức thuế mới chắc chắn sẽ tác động đến giá thành sản phẩm, bào mòn lợi nhuận, đặc biệt là phần cứng do lượng tồn kho hạn chế và chu kỳ sản xuất ngắn.
Tầm ảnh hưởng không chỉ giới hạn ở thành phẩm mà còn lan rộng đến các bộ phận cốt lõi. Tuy Nhà Trắng đã làm rõ việc miễn thuế cho chất bán dẫn, mức thuế suất 10% cơ bản vẫn ảnh hưởng đến nhiều bộ phận công nghệ khác.
Song, người tiêu dùng cuối cùng mới là những người hứng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã diễn tả sự biến động một cách chính xác nhất: “Thời đại của toàn cầu hóa dựa trên nguyên tắc và thương mại tự do đã chấm dứt! Đây là một bước chuyển biến lớn. Chúng ta đang dần chuyển giao sang một giai đoạn mới trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu; một giai đoạn mang tính tùy hứng, ích kỷ và nhiều rủi ro hơn… Nguy cơ một cuộc chiến tranh thương mại toàn cầu đang lớn dần.” [8]
Áp lực nặng nề lên các nhà cung cấp dịch vụ đám mây
Các chuyên gia công nghệ dự đoán những thay đổi đáng kể trong chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng và tiến độ chuyển đổi số, đồng thời áp lực chưa từng có lên nhiều ngành, đặc biệt là lĩnh vực điện toán đám mây:
• Chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu được dự báo sẽ tăng khoảng 16% do tác động trực tiếp của các mức thuế mới [9].
• Mức thuế 25% đối với thép nhập khẩu sẽ làm “đội giá” vật liệu xây dựng công trình [10].
• Chi phí cho các thành phần thiết yếu, bao gồm thép, gỗ và hệ thống HVAC cũng tăng đáng kể, gây xáo trộn ngân sách dự án.
Đọc thêm:AWS quản lý và duy trì các trung tâm dữ liệu của mình như thế nào?
Nguyên nhân nằm ở vai trò trung tâm sản xuất cho toàn thế giới của Trung Quốc. Chi phí nguyên vật liệu leo thang cùng với tình trạng khan hiếm linh kiện khiến những nút thắt hiện tại của chuỗi cung ứng thêm trầm trọng, làm chậm tiến độ đưa cơ sở dữ liệu mới vào hoạt động cũng như các dự án chuyển đổi số nói chung, buộc doanh nghiệp phải đánh giá lại và thậm chí thắt chặt ngân sách đầu tư cho IT. Tương lai của những giải pháp công nghệ tiên tiến, điển hình như Trí tuệ Nhân tạo (AI), ngày càng trở nên ảm đạm.
Các chuyên gia đầu tư đang theo dõi từng động thái của ngành giải pháp đám mây trước tình hình thuế quan. Microsoft đã từng tuyên bố đầu tư 80 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu AI vào tháng sáu. Alphabet và Amazon cũng công bố kế hoạch đầu tư từ 75 tỷ đến hơn 100 tỷ USD trong năm nay [11].
Câu hỏi được đặt ra là liệu những gã khổng lồ công nghệ hàng đầu này có sẵn sàng “chơi lớn” để hoàn tất các dự án đã định hay không? Nếu có, liệu khoản chi phí đội thêm này có bị chuyển sang cho người dùng AI hay không?
Vậy còn các giải pháp và nhà cung cấp SaaS thì sao? Mặc dù không cung cấp hàng hóa vật lý, các nhà cung cấp SaaS vẫn không thể đứng ngoài vòng xoáy thuế quan . Chi phí vận hành có thể tăng lên và các nhà cung cấp giải pháp đám mây như AWS và Azure có thể đẩy gánh nặng này sang vai khách hàng bằng cách tăng phí dịch vụ lưu trữ. Không ít doanh nghiệp đã lường trước tình huống này bằng cách đưa vào các điều khoản tăng giá do thuế quan nhằm thuận tiện để điều chỉnh giá hàng năm tùy theo tình hình của nhà cung cấp đám mây hoặc biến động kinh tế vĩ mô.
Tái cấu trúc sản xuất trong nước và sự trỗi dậy của các trung tâm công nghệ “local”
Không chỉ dừng lại ở những gián đoạn trong quy trình kinh doanh, việc công bố thuế đối ứng của Mỹ cũng thúc đẩy doanh nghiệp toàn cầu tái thiết lập địa điểm cũng như tái cấu trúc quy trình phát triển, sản xuất công nghệ.
Chính sách nhắm đến mục tiêu “reshoring”—đưa toàn bộ các phân ngành sản xuất quay trở lại với Hoa Kỳ. Nhà Trắng đã nhấn mạnh rằng các sản phẩm công nghệ nằm trong số các ngành cần được đặc biệt quan tâm; việc củng cố năng lực chế tạo trong nước là cốt lõi của an ninh quốc gia. Động thái này cũng nhằm khôi phục 5 triệu việc làm trong ngành sản xuất đã biến mất từ năm 1997 đến 2024 [12]. Song song với những nỗ lực tái thiết sản xuất nội địa, một cục diện sản xuất phân tán hơn đang dần được thiết lập.
Dưới thời chính quyền Biden-Harris, Cơ quan Quản lý Phát triển Kinh tế (EDA) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã công bố kế hoạch đầu tư 210 triệu USD vào việc phát triển các Trung tâm Công nghệ trên khắp cả nước vào tháng 1 năm 2025, nâng tổng vốn đầu tư lên hơn 700 triệu USD cho 18 trung tâm từ năm 2024 đến nay [13]. Trọng tâm của chiến lược này là tạo việc làm và định hướng phát triển của các ngành công nghiệp trong tương lai.
Trên thương trường quốc tế, Việt Nam dù phải đối mặt với mức thuế 46% đã và đang không ngừng nỗ lực vươn lên trở thành một cứ điểm sản xuất quan trọng sau khi Apple, Google và Samsung mở rộng hoạt động tại đây. Ấn Độ cũng đang dần khẳng định vị thế là một “ứng cử viên” tiềm năng để thay thế cho Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất điện thoại thông minh và chất bán dẫn. Trong khi đó, Mexico được hưởng lợi từ xu hướng reshoring khi các doanh nghiệp Mỹ chuyển nhà máy về lại “sân nhà”.
Lời kết
Đòn thuế đối ứng do Tổng thống Donald Trump giáng xuống đã khuấy đảo mạnh mẽ ngành sản xuất và thương mại công nghệ toàn cầu. Phần lớn doanh nghiệp hoạt động trong ngành công nghệ hiện phải đối mặt với bài toán chi phí tăng cao, chuỗi cung ứng đứt gãy và làn sóng chuyển dịch sản xuất lan rộng.
Các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu đang đứng trước những quyết định nan giải khi phải cân bằng giữa chi phí xây dựng leo thang và nhu cầu mở rộng dịch vụ cấp thiết. Các dự án hạ tầng cho AI có nguy cơ bị chậm tiến độ khi các doanh nghiệp thích ứng với cơ cấu chi phí mới và các đòi hỏi khắt khe về nguồn cung ứng.
Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Google Cloud, Thomas Kurian, vẫn tỏ ra tự tin giữa cơn bão khi được hỏi về vấn đề này tại hội nghị thường niên Google Cloud Next diễn ra tại Las Vegas. “Chúng tôi có một đội ngũ lãnh đạo giàu kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế đầy biến động. Chúng tôi đã quá quen thuộc với việc quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng và mạng lưới phân phối trên toàn cầu. Và chúng tôi đã vượt qua không ít sự kiện đáng nhớ như thế này, từ khủng hoảng tài chính năm 2001, 2008 đến đại dịch COVID-19.” [14]
Ông Kurian cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển những chiến lược dài hạn, đặc biệt cân nhắc mọi trường hợp biến động kinh tế và chính trị.
Đội ngũ của TRG International đang theo dõi sát sao diễn biến của sự kiện này. Còn doanh nghiệp của bạn thì thế nào? Bạn đã sẵn sàng “vượt sóng” trong một thế giới mà “bất thường” đang trở thành “bình thường” mới?”
Nguồn:
1. https://www.cnbc.com/2025/04/02/trump-reciprocal-tariffs-countries-chart-imports-united-states.html
2. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/4/9/trump-tariffs-stocks-dive-as-world-braces-for-duties-to-begin-at-midnight
3. https://www.vietnam-briefing.com/news/understanding-the-us-tariff-list-implications-for-vietnam.html/
4. https://think.ing.com/snaps/apac-hit-by-tariffs-in-the-range-of-10-49/
5. https://www.hklaw.com/en/insights/publications/2025/04/president-trump-announces-10-percent-global-tariff-11-percent
6. https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/posts/114309144289505174
7. https://edition.cnn.com/2025/04/10/tech/apple-iphone-prices-tariffs-china/index.html
8. https://www.capacitymedia.com/article/trumps-tariffs-threaten-to-upend-the-data-centre-boom-with-rising-costs
9. https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html
10. https://www.wsj.com/articles/with-trump-tariffs-even-ai-could-get-more-expensive-83a8f06e
11. https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2025/04/fact-sheet-president-donald-j-trump-declares-national-emergency-to-increase-our-competitive-edge-protect-our-sovereignty-and-strengthen-our-national-and-economic-security/
12. https://www.eda.gov/news/press-release/2025/01/14/biden-harris-administration-awards-additional-210-million-tech-hub
13. https://diginomica.com/google-cloud-next-25-ceo-thomas-kurian-addresses-trump-tariff-uncertainty-and-reassures-eu
14. https://www.youtube.com/watch?v=c5GMKzJVQJM
