Việc áp dụng IFRS 17 sẽ mang lại những thay đổi sâu sắc cho lĩnh vực kế toán bảo hiểm, làm thay đổi cách thức các doanh nghiệp bảo hiểm đo lường, ghi nhận và công bố thông tin về các hợp đồng bảo hiểm. Đối với các nhà quản lý tài chính, quá trình chuyển đổi này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, phối hợp chặt chẽ và kế hoạch đầu tư cho nguồn lực phù hợp để đảm bảo quy trình triển khai chuẩn mực mới diễn ra hiệu quả.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ba khía cạnh nào của kế toán bảo hiểm sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể nhất từ IFRS 17:
- Điều chỉnh rủi ro (Risk Adjustment)
- Biên lợi nhuận dịch vụ theo hợp đồng (CSM)
- Sự thay đổi trong cách đội ngũ kế toán vận hành
Đọc thêm:Thách thức khi chuyển đổi sang IFRS tại Việt Nam: Số hóa là chìa khóa thành công
1. Điều chỉnh rủi ro
IFRS 17 tạo ra những tác động đáng kể đến việc điều chỉnh rủi ro trong kế toán bảo hiểm.
Chú trọng hơn vào việc đánh giá rủi ro
Một trong những nguyên tắc cốt lõi của IFRS 17 là đánh giá rủi ro theo hướng dự báo cho tương lai.
Khác với IFRS 4 vốn chủ yếu dựa trên dữ liệu quá khứ, IFRS 17 yêu cầu doanh nghiệp sử dụng các ước tính trong hiện tại kết hợp với điều chỉnh rủi ro để phản ánh những yếu tố bất định vốn có trong các hợp đồng bảo hiểm.
Tác động đến báo cáo tài chính
Việc điều chỉnh rủi ro ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định nợ phải trả bảo hiểm theo chuẩn mực IFRS 17.
Các khoản nợ này đại diện cho dòng tiền trong tương lai mà công ty bảo hiểm có nghĩa vụ chi trả theo hợp đồng bảo hiểm. Khi bổ sung yếu tố rủi ro sau khi điều chỉnh vào tính toán, các khoản nợ sẽ phản ánh chính xác hơn khả năng phát sinh tổn thất trong tương lai do các sự kiện bất ngờ hoặc những diễn biến bất lợi.
Các phương pháp điều chỉnh rủi ro
IFRS 17 cho phép doanh nghiệp áp dụng nhiều phương pháp điều chỉnh rủi ro khác nhau, bao gồm chiết khấu theo rủi ro, xác suất xảy ra kết quả bất lợi (probability of adverse experience – PAE) và kết hợp biên độ rủi ro (tính chung cho nhóm hợp đồng).
Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào loại hợp đồng bảo hiểm cụ thể và mức độ rủi ro của hợp đồng đó.
Dưới đây là phân tích chi tiết hơn về các phương pháp điều chỉnh rủi ro này:
- Chiết khấu theo rủi ro (Discounting for Risk): Phương pháp này xem xét giá trị thời gian của tiền và mức độ bất định của các dòng tiền trong tương lai. Bằng cách chiết khấu các khoản nợ phải trả trong tương lai theo một tỷ lệ đã điều chỉnh theo rủi ro, giá trị hiện tại sẽ phản ánh tốt hơn khả năng xảy ra tổn thất trong tương lai.
- Xác suất xảy ra biến cố bất lợi (PAE): Phương pháp này đánh giá khả năng xảy ra các sự kiện khiến các khoản bồi thường hoặc chi phí thực tế cao hơn mức dự kiến. Thông qua việc áp dụng PAE, công ty bảo hiểm thiết lập một khoản dự phòng cho những tổn thất có thể phát sinh trong các tình huống bất lợi.
- Kết hợp với biên độ rủi ro (Risk Margins): Với phương pháp này, biên độ rủi ro được đưa trực tiếp vào quá trình tính toán nợ phải trả bảo hiểm. Biên độ rủi ro phản ánh lợi nhuận dự kiến từ hợp đồng bảo hiểm sau khi được điều chỉnh theo các rủi ro có thể xảy ra.
Nhìn chung, các khoản điều chỉnh rủi ro theo quy định của IFRS 17 giúp đánh giá thực tế hơn về tình hình tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm thông qua việc tính đến các tổn thất có thể phát sinh trong tương lai.
Việc chú trọng hơn đến yếu tố rủi ro này góp phần thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao quy trình quản trị rủi ro.
Mặc dù làm quy trình kế toán trở nên phức tạp hơn, các điều chỉnh này lại giúp nâng cao tính minh bạch đối với nhà đầu tư và các bên liên quan khác bằng cách cung cấp cái nhìn rõ nét hơn về những yếu tố không chắc chắn trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Đọc thêm: Các chuyên gia tài chính chỉ có 5 năm để đổi mới – Họ sẽ phải làm sao?
2. Biên lợi nhuận dịch vụ theo hợp đồng (Contractual Service Margin – CSM)
IFRS 17 tác động đến biên lợi nhuận dịch vụ theo hợp đồng (CSM) theo nhiều hướng khác nhau. Mặc dù vẫn duy trì khái niệm CSM, đại diện cho khoản lợi nhuận dự kiến mà doanh nghiệp bảo hiểm ghi nhận khi cung cấp dịch vụ theo hợp đồng bảo hiểm, IFRS 17 lại tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách xác định CSM.
Thay đổi trong dòng tiền thực hiện hợp đồng
IFRS 17 yêu cầu điều chỉnh CSM dựa trên những thay đổi trong ước tính về dòng tiền thực hiện hợp đồng trong tương lai. Đây là các dòng tiền mà doanh nghiệp dự kiến sẽ thu được từ phí bảo hiểm, sau khi trừ đi các khoản bồi thường và các quyền lợi khác đã chi trả. Nếu có sự thay đổi trong ước tính về các dòng tiền tương lai này, giá trị CSM sẽ được điều chỉnh tương ứng.
Các điều chỉnh do chênh lệch thực tế không được tính vào CSM
Theo IFRS 17, các điều chỉnh do chênh lệch thực tế, tức phần chênh lệch giữa dòng tiền dự kiến và dòng tiền thực tế của các kỳ trước, không được phản ánh trong CSM. Thay vào đó, các khoản điều chỉnh này được ghi nhận trực tiếp vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (lãi hoặc lỗ).
Trước đây, theo chuẩn mực IFRS 4, các thay đổi trong ước tính và các điều chỉnh do chênh lệch thực tế đều có thể ảnh hưởng đến CSM.
IFRS 17 tách biệt các khái niệm này nhằm phân định rõ ràng hơn giữa khả năng sinh lời dự kiến trong tương lai (CSM) và kết quả hoạt động trong quá khứ (các điều chỉnh do chênh lệch thực tế).
Nhìn chung, IFRS 17 thúc đẩy cách tiếp cận hướng tới dự báo tương lai trong việc xác định CSM, tập trung vào các ước tính cập nhật về dòng tiền trong tương lai.
Ngoài ra, việc tách biệt các điều chỉnh do chênh lệch thực tế khỏi CSM giúp mang lại cái nhìn rõ ràng hơn về khả năng sinh lời dự kiến từ các hợp đồng bảo hiểm đang có hiệu lực.
Tác động của IFRS 17 đối với CSM có thể khác nhau tùy thuộc vào từng loại hình hợp đồng bảo hiểm và dữ liệu thực tế về việc giải quyết quyền lợi bảo hiểm của doanh nghiệp.
Để thực hiện điều này, các doanh nghiệp cần có năng lực mô hình hóa quy trình thẩm định rủi ro (actuarial modeling) đủ mạnh để ước tính chính xác dòng tiền tương lai và xác định giá trị CSM.
Đọc thêm:Giải pháp Cloud giúp các doanh nghiệp bảo hiểm bớt ‘rối não’ với IFRS 17
3. Sự thay đổi trong cách đội ngũ kế toán vận hành
Cuối cùng, IFRS 17 cũng mang lại những thay đổi lớn đối với cách bộ phận kế toán của doanh nghiệp bảo hiểm vận hành.
Thách thức trong quản lý dữ liệu
Việc triển khai hiệu quả IFRS 17 đòi hỏi một cơ sở hạ tầng dữ liệu vững chắc, có khả năng quản lý thông tin chi tiết theo các quy định của chuẩn mực. Điều này có thể đòi hỏi những khoản đầu tư đáng kể cho các hệ thống và quy trình quản lý dữ liệu.
Nhu cầu về các kỹ năng mới
Bộ phận tài chính tại các công ty bảo hiểm cần thích ứng với các tiêu chuẩn mới. Quá trình này có thể bao gồm việc nâng cao năng lực cho nhân sự hiện có hoặc tuyển dụng chuyên gia có kinh nghiệm trong mô hình hóa quy trình thẩm định rủi ro (actuarial modeling), quản trị rủi ro và đáp ứng các yêu cầu cụ thể của IFRS 17.
Nâng cấp hệ thống
Các hệ thống báo cáo tài chính có thể cần được nâng cấp hoặc thay thế để đáp ứng các yêu cầu của IFRS 17. Đây có thể là một quá trình tốn kém cả về chi phí lẫn thời gian đối với các doanh nghiệp bảo hiểm.
Nhìn chung, IFRS 17 là một thay đổi lớn, vượt xa phạm vi của các phương pháp kế toán đơn thuần. Tiêu chuẩn này đòi hỏi sự chuyển đổi về văn hóa trong nội bộ công ty, chú trọng vào tính minh bạch, phân tích dự báo và phương pháp tiếp cận dựa trên dữ liệu.
Mặc dù giai đoạn triển khai ban đầu có thể gặp nhiều thách thức, nhưng về lâu dài, IFRS 17 mang lại nhiều lợi ích như nâng cao tính minh bạch, cải thiện khả năng so sánh, phản ánh chính xác hơn tình hình tài chính và có thể tạo ra bước ngoặt mang tính chuyển đổi cho ngành bảo hiểm.
Đăng ký theo dõi blog của chúng tôi để cập nhật thêm nhiều phân tích chuyên sâu, các ứng dụng thực tiễn và xu hướng mới nhất về IFRS 17. Hoặc bạn muốn tìm hiểu thêm về giải pháp quản lý tài chính thông minh hơn, có thể giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng theo chuẩn IFRS 17? Hãy liên hệ ngay với TRG!
