Có lẽ không khó để chúng ta đọc được những bài viết và những ý kiến trái chiều về Gen Z. Theo một khảo sát của Resume Builder phỏng vấn hơn 1.000 nhà quản lý và doanh nghiệp, 74% cho biết Gen Z “khó làm việc hơn các thế hệ khác”. 65% cho biết lý do hàng đầu để sa thải “thế hệ bông tuyết” này là vì quá dễ bị tổn thương.
Dẫu vậy, những con số này không thể bao quát hết mọi sắc thái của Gen Z và những tiềm năng phong phú mà thế hệ trẻ này sẽ mang đến cho doanh nghiệp.
Được dự đoán sẽ chiếm khoảng 30% lực lượng lao động toàn cầu trong năm 2025, Gen Z (những người sinh từ 1997 đến 2012) chắc chắn sẽ đóng vai trò then chốt trong doanh nghiệp trong tương lai rất gần.
Khác với các thế hệ trước, Gen Z vừa mong muốn sự nghiệp viên mãn vừa lo lắng về những bất ổn kinh tế. Điều này giúp họ trở thành những người học hỏi nhanh chóng, luôn chủ động tìm kiếm cơ hội mới và phát triển kỹ năng để không ngừng tiến bộ trong sự nghiệp.
Đọc thêm:Tương lai việc làm dưới góc nhìn của Gen Z và Millennials
Gen Z cũng có ý thức khám phá bản thân mạnh mẽ, chính điều này đã thúc đẩy họ tìm đến những bài đánh giá, phân loại tính cách, phổ biến nhất là MBTI để định hướng bản thân, sự nghiệp, từ đó tạo dựng động lực làm việc và phát triển các mối quan hệ.
Bài blog này sẽ phân tích cách Gen Z suy nghĩ dựa trên MBTI, giúp các doanh nghiệp dễ dàng nắm bắt cách tận dụng tối đa tiềm năng của thế hệ này để đạt được sự tăng trưởng bền vững.
“Cơn sốt” MBTI
MBTI là gì?
Trắc nghiệm tính cách Myers-Briggs (MBTI) là một công cụ đánh giá tâm lý được phát triển bởi Katherin Cook Briggs và Isabel Briggs Myers dựa trên lý thuyết tính cách của Carl Gustav Jung. MBTI được biết đến như một công cụ giúp bạn khám phá bản thân, từ đó hỗ trợ định hướng công việc phù hợp với tính cách cá nhân hoặc ngược lại.
Đọc thêm:Mô hình tính cách 5 yếu tố (Big Five): Những điều bạn cần biết!
Theo MBTI, đại đa số chúng ta đều có khuynh hướng tự nhiên nghiêng về một trong bốn cặp tính cách đối lặp. Khuynh hướng này mô tả chân thực nhất cách chúng ta hành động, tự tin là chính mình nhất mà không bị gò bó bởi bất kỳ vai trò nào.
Dưới đây là 4 cặp tính cách nêu trên:
– Hướng ngoại (Extraversion, E) – Hướng nội (Introversion, I): cách bạn định hướng và tiếp nhận năng lượng.
– Cảm giác (Sensing, S) – Trực giác (Intuition, N): cách tinh thần của bạn nhận thức để tiếp nhận thông tin.
– Lý trí (Thinking, T) – Tình cảm (Feeling, F): cách tinh thần của bạn nhận thức để đưa ra quyết định.
– Nguyên tắc (Judging, J) – Linh hoạt (Perceiving, P): cách bạn tương tác với người khác và hành vi mà người khác nhận thấy.
Những khuynh hướng tính cách này không tồn tại riêng lẻ. Sự kết hợp các chữ cái từ mỗi cặp khuynh hướng sẽ tạo ra 16 dạng tính cách, mỗi dạng sở hữu những nét độc đáo riêng cũng như điểm mạnh và tiềm năng phát triển của từng cá nhân.
Đọc thêm:Khoảng cách khi 4 thế hệ trong cùng 1 công sở – Lợi thế hay Nguy cơ?
Giải mã sức hút của MBTI đối với Gen Z
Bất chấp những tranh luận về tính xác thực, sức hút của MBTI đối với Gen Z là không thể phủ nhận. Từ mạng xã hội đến các cộng đồng trực tuyến, mã bốn chữ cái của MBTI dường như đã trở thành một phần “danh tính” của không chỉ Gen Z mà còn cả những thế hệ khác.
Một trong những nguyên nhân chính khiến MBTI có sức hút mãnh liệt đến từ khả năng tự khám phá bản thân của bài đánh giá.
Gen Z trưởng thành trong một kỷ nguyên bùng nổ công nghệ, xã hội biến động kèm với những kỳ vọng ngày càng cao từ các thế hệ trước khiến thể hệ trẻ này thường phải vật lộn với khủng hoảng về bản sắc cá nhân.
Việc được tiếp cận với một phương pháp có cấu trúc và hồ sơ tính cách chi tiết như MBTI là con đường để Gen Z trực tiếp khám phá bản thân. MBTI giúp Gen Z dễ dàng thấu hiểu chính mình và thế giới xung quanh hơn thông qua việc cung cấp chi tiết thông tin về khuynh hướng, ưu tiên, điểm mạnh và hạn chế của bản thân.
Một nguyên nhân khác là những miêu tả mang tính khẳng định của MBTI. Dù thích hay không, cách giải thích của MBTI rất lôi cuốn, khéo léo nhưng cũng không kém phần lạc quan.
Sức hấp dẫn của bài trắc nghiệm đối với Gen Z dường như còn “khủng” hơn cả lực hấp dẫn. Bởi lẽ thế hệ này thường bị cuốn vào vòng xoáy tiêu cực của áp lực từ bạn bè cũng như thói quen hay tự so sánh mình với người khác. Ngôn ngữ đề cao và khẳng định của MBTI tạo cho họ cảm giác được thừa nhận và thấu hiểu. Xét về khía cạnh tích cực, đây tựa như một “liều thuốc chữa lành” giúp Gen Z duy trì bình tĩnh và sự tự tin.
Sự bùng nổ của công nghệ cũng góp phần tạo nên “cơn sốt” MBTI chiếm lĩnh các mạng xã hội và diễn đàn online. Cũng từ đó, MBTI trở nên dễ dàng tiếp cận và lan truyền rộng rãi hơn, tạo nên một làn sóng xu hướng. Đương nhiên, là những người luôn dẫn đầu, Gen Z đã nhanh chóng đón nhận trào lưu này, tích cực bàn luận, chia sẻ về các loại hình tính cách và kết nối với những cá nhân sở hữu “chữ định danh” giống nhau.
Sự tương tác tích cực này giúp tạo điều kiện cho MBTI phát triển mạnh mẽ trong thế giới thông tin được cập nhật liên tực 24/7 như hiện nay.
Đọc thêm:Đã đến lúc ngừng sử dụng bài trắc nghiệm tính cách MBTI
“Đọc vị” Gen Z qua MBTI
Nhà Phân Tích (Analysts)
Nhóm các Nhà Phân Tích bao gồm các kiểu tính cách:
– INTJ (Kiến trúc sư)
– INTP (Nhà tư duy)
– ENTJ (Nhà lãnh đạo)
– ENTP (Nhà đàm phán)
Điểm mạnh: Những Gen Z thuộc nhóm tính cách Nhà Phân Tích thường được biết đến với khả năng suy nghĩ lý trí, ưu tiên logic hơn cảm xúc khi đưa ra quyết định. Người thuộc nhóm tính cách này cũng có tư duy độc lập và động lực tự học mạnh mẽ. Họ thích tự mình tìm hiểu vấn đề thay vì đi theo lối mòn.
Điểm yếu: Các Nhà Phân Tích thường có xu hướng né tránh những cuộc trò chuyện xã giao với người lạ. Do đó, họ thường bị đánh giá là không thân thiện hoặc chống đối xã hội.
Đọc thêm:13 Quy Tắc Cần Phải Tuân Thủ Khi Sử Dụng Bài Đánh Giá Tâm Lý
Nhà Ngoại Giao (Diplomats)
Nhóm Nhà Ngoại Giao bao gồm các kiểu tính cách:
– INFJ (Nhà cố vấn)
– INFP (Người hòa giải)
– ENFJ (Người hướng dẫn)
– ENFP (Người truyền cảm hứng)
Điểm mạnh: Khác với nhóm Nhà Phân Tích, các Nhà Ngoại Giao được biết đến với lòng trắc ẩn, sự vị tha, khả năng đồng cảm và thấu hiểu sâu sắc.
Gen Z thuộc nhóm này coi trọng sự gắn kết và hợp tác, đóng vai trò là cầu nối, thúc đẩy hợp tác trong môi trường làm việc đa thế hệ. Với xu hướng thiên về cảm xúc, các Nhà Ngoại Giao có thể mang đến luồng gió mới với các ý tưởng và giải pháp độc đáo cho những thách thức phức tạp.
Điểm yếu: Nhóm này thường bị đánh giá là những “bông tuyết”. Mặt trái của việc mở lòng là dễ bị tổn thương bởi những cá nhân thiếu tế nhị hay phản hồi mang tính chỉ trích hoặc công kích. Thêm vào đó, tư duy sáng tạo đôi khi quá bay bổng khiến họ khó tập trung vào độ khả thi của ý tưởng.
Người Canh Gác (Sentinels)
Nhóm Người Canh Gác bao gồm các kiểu tính cách:
– ISTJ (Người suy luận)
– ISFJ (Người bảo vệ)
– ESTJ (Người điều hành)
– ESFJ (Người lãnh sự)
Điểm mạnh: Người Canh Gác nổi bật với tính kiên định và khả năng chịu đựng áp lực trong công việc. Họ luôn cố gắng hoàn thành mọi nhiệm vụ, dù đó là những việc đơn điệu hay nhàm chán nhất. Những Gen Z thuộc nhóm Người Canh Gác ưa thích và làm việc hiệu quả trong môi trường có cấu trúc và quy định rõ ràng. Điều này trái ngược với định kiến phổ biến cho rằng Gen Z hay phá vỡ quy tắc.
Điểm yếu: Khả năng thích ứng và tư duy đổi mới có thể là điểm yếu của nhóm này, do họ có xu hướng tuân theo các nguyên tắc và nề nếp đã định sẵn. Điều này cản trở khả năng đón nhận những ý tưởng mới và nắm bắt cơ hội để thăng tiến trong sự nghiệp. Bên cạnh đó, với Gen Z ít kinh nghiệm thuộc nhóm Người Canh Gác này, những rủi ro bất ngờ nằm ngoài kế hoạch có thể khiến họ choáng ngợp và mất ổn định.
Nhà Thám Hiểm (Explorers)
Nhóm Nhà Thám Hiểm bao gồm các kiểu tính cách:
– ISTP (Nghệ sĩ bậc thầy)
– ISFP (Nhà phiêu lưu)
– ESTP (Doanh nhân)
– ESFP (Người trình diễn)
Điểm mạnh: Nhóm Nhà Thám Hiểm thực sự là những “người hùng toàn năng”. Họ sở hữu tính linh hoạt và khả năng ứng phó tức thì cho phép họ thích ứng mau lẹ với môi trường biến động và mọi thử thách bất ngờ. Họ còn được biết đến với sự khéo léo khi giao tiếp và dễ dàng kết nối với người khác.
Điểm yếu: Gen Z thuộc nhóm Nhà Thám Hiểm khá bốc đồng. Họ có nguồn năng lượng dồi dào nhưng khó kiểm soát. Trong công việc, họ có thể gặp khó khăn với những việc lặp đi lặp lại và nhàm chán, điều này có thể ảnh hưởng đến năng suất và hiệu suất của họ.
Trên đây chỉ là sợ lược những đặc trưng quan trọng của mỗi nhóm tính cách theo MBTI nhằm đem đến cho bạn một cái nhìn khái quát về ưu và nhược điểm của Gen Z. Tuy nhiên, những giải thích và cách nhìn trên khá phiến diện. Để thực sự thấu hiểu Gen Z, lãnh đạo phải từ bỏ lối suy nghĩ rập khuôn. Thay vào đó, hãy áp dụng một phương pháp toàn diện hơn để đón nhận sự linh hoạt và thấu cảm những nhu cầu sâu kín của thế hệ này.
Có nên tuyệt đối tin vào MBTI để lãnh đạo Gen Z?
Câu trả lời ngắn gọn là không. Như TRG đã từng đề cập trong bài viết trước đây, những loại bài đánh giá tính cách này thường không dựa trên bất kỳ nền tảng khoa học nào. Doanh nghiệp và lãnh đạo cần đặc biệt thận trọng và cân nhắc kỹ cành những công cụ đánh giá này. Tốt nhất là doanh nghiệp nên sử dụng kèm theo các phương pháp đánh giá đáng tin cậy hơn, ví dụ như các bài đánh giá tâm lý psychometric và phỏng vấn.
Kết quả từ MBTI hoặc những công cụ tương tự có thể là điểm khởi đầu để doanh nghiệp xác định những đặc điểm chung ở mỗi nhóm Gen Z để làm tài liệu tham khảo (và đương nhiên chúng cần được kiểm tra chéo kỹ lưỡng) cho công tác tuyển dụng, các chương trình phát triển và giải quyết xung đột.
Đọc thêm:Tuyển dụng sai lầm: Quả bom nổ chậm tàn phá doanh nghiệp
Ví dụ, những Gen Z thuộc nhóm tính cách Nhà Ngoại Giao có thể đánh giá cao cách tiếp cận hợp tác và đồng cảm, trong khi nhóm Nhà Phân Tích có thể sẽ thích cách trao đổi trực tiếp và logic. Dù vậy, nhà lãnh đạo cũng cần đánh giá lại những suy đoán này trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.
Lãnh đạo có thể giao nhiệm vụ và thành lập nhóm dựa trên điểm mạnh và điểm yếu của từng thành viên. Ví dụ, kết hợp nhóm Người Ngoại Giao và Nhà Phân Tích có thể đảm bảo tính sáng tạo và mức độ khả thi của một ý tưởng. Song, mấu chốt của một tập thể thành công nằm ở việc xem xét kỹ lưỡng năng lực chuyên môn, kinh nghiệm và tiềm năng phát triển để đảm bảo hiệu suất của đội ngũ.
Các công cụ đánh giá tính cách, điển hình như MBTI tuy thú vị nhưng độ tin cậy của chúng vẫn là một vấn đề còn đang gây tranh cãi. Hãy lưu ý rằng không có bất kỳ công thức chung nào có thể bao quát hết sự phức tạp trong tính cách của Gen Z nói riêng và con người nói chung.
Một khi đã sử dụng sai mục đích thì ngay cả MBTI hoặc bất kỳ công cụ đánh giá tính cách nào cũng đều làm gia tăng định kiến , cản trở con đường thăng tiến hoặc khiến lãnh đạo bỏ lỡ nhân tài tiềm năng.
MBTI chỉ là bước khởi đầu để doanh nghiệp dễ kết nối với Gen Z thay vì tin tưởng mù quáng vào những định kiến về thế hệ đầy tiềm năng này.
Bạn muốn khám phá sâu hơn về trí tuệ cảm xúc và tuyển dụng nhân tài dựa trên những dữ liệu phân tích chi tiết thay vì cảm tính? Hãy tìm hiểu về Great People Inside, một nền tảng trắc nghiệm tâm lý cho phép bạn đào sâu tìm hiểu từng điểm mạnh, điểm yếu và mức độ phù hợp với công việc cũng như doanh nghiệp của mỗi ứng viên.
Tải brochure của GPI ngay và bắt đầu kiến tạo đội ngũ lý tưởng của bạn!
