# 6 bài học thực chiến giúp tối ưu chu kỳ ngân sách cho doanh nghiệp

*Source: https://trginternational.com/vi/blog/6-phuong-phap-toi-uu-quy-trinh-lap-ngan-sach-doanh-nghiep/*

---

Sự khác biệt giữa một doanh nghiệp [hoàn chỉnh một bản ngân sách hữu ích](https://trginternational.com/vi/solutions/infor-epm/), hiệu quả và một công ty luôn trễ hạn lập ngân sách hoặc lập nhưng không ai tin tưởng những số liệu được liệt kê nằm ở tính kỷ luật.

Dưới đây là 6 phương pháp then chốt giúp các bộ phận tài chính vượt trội về chu kỳ ngân sách, độ chính xác của báo cáo và mức độ đồng thuận trong toàn tổ chức.

> Đọc thêm: [Ngân sách “đuối sức”? Báo động đỏ cho quy trình của bạn!](https://trginternational.com/vi/blog/dau-hieu-bao-dong-quy-trinh-lap-ngan-sach-kem-hieu-qua/)

## **1\. Thống nhất ngân sách và chiến lược**

Quy trình lập ngân sách thông thường hiện nay:

-   Các phòng ban trình dự toán chi phí

-   Bộ phận Tài chính tổng hợp số liệu

Cách tiếp cận từ dưới lên này dễ biến ngân sách thành một tập hợp “những mong muốn” của từng phòng ban thay vì phản ánh ưu tiên chiến lược thực tế. Các lãnh đạo xác định mục tiêu chiến lược và hạn mức ngân sách tài chính trước khi ban hành biểu mẫu ngân sách đến các bộ phận sẽ hiệu quả hơn. Ngân sách khi đó sẽ phân bổ theo nguồn lực để phục vụ mục đích thay vì để đáp ứng thói quen chi tiêu cũ.

> Đọc thêm: [Ngân sách hiệu quả bắt đầu từ văn hóa doanh nghiệp](https://trginternational.com/vi/blog/van-hoa-quan-ly-ngan-sach-doanh-nghiep/)

Bảng điểm cân bằng (The Balanced Scorecard – BSC) là công cụ đắc lực để kết nối mục tiêu chiến lược với kế hoạch tài chính. Đội ngũ tài chính sử dụng BSC để thống nhất mục tiêu chiến lược và KPI tài chính trước kỳ lập ngân sách thường sẽ tạo ra các kế hoạch bám sát ưu tiên của ban lãnh đạo, ít phải chỉnh sửa.

Sự gắn kết này cũng đòi hỏi đội ngũ rà soát lại ngân sách năm trước trước khi chu kỳ mới bắt đầu để xác định:

-   Sáng kiến nào đã được rót vốn và hoàn thành đúng tiến độ?

-   Hạng mục nào bị cắt giảm hoặc thiếu ngân sách?

-   Phân bổ nguồn lực trong thực tế có phản ánh đúng ý đồ chiến lược không?

Việc rà soát này giúp tránh tình trạng các phòng ban từng được phân bổ ngân sách “khủng” trong những năm trước tiếp tục được hưởng mức ngân sách đó theo mặc định, bất kể các hoạt động của họ còn mang tính chiến lược hay không.

Các doanh nghiệp thống nhất ngân sách với chiến lược hiệu quả nhất đều có hai điểm chung, đó là:

-   CFO trực tiếp tham gia và thống nhất mục tiêu chiến lược cùng các chỉ số tài chính trước khi gửi biểu mẫu cho các phòng ban.

-   Quy trình rà soát ngân sách độc lập, luôn đối chiếu kế hoạch tài chính hợp nhất với các ưu tiên chiến lược.

[  
![Download whitepaper - What's Next After Spreadsheets?](https://no-cache.hubspot.com/cta/default/125873/interactive-188540885009.png)  
](https://cta-service-cms2.hubspot.com/web-interactives/public/v1/track/redirect?encryptedPayload=AVxigLJW4qv6T2teBsTTAkAt1AvFbnOMVEgh9b4pUBXfug2bWggeqb94jk0L8AJAETcdG1sep5KfZ8cAOHRRCJKsesSqlQ5umuIT0nLv%2FjjL0fyYq4qWtxDFXFR%2FJQdvT0vjn1C1wnWzcSUjGHyAle57UlI8%2BnacQKXrBvrkI0Y5x%2FFGndtLJU8rDM%2FS3jb7301nuNs0gnj9JVIGViSfq08yIxQSWWmuL1uwMPZe5cBbAeHKw97JLLJGgkM7A%2FldGYDli155eUtmbQ%3D%3D&webInteractiveContentId=188540885009&portalId=125873)

## **2\. Tích hợp các chỉ số hiệu suất phi tài chính**

Một bản ngân sách chỉ theo dõi các số liệu tài chính khó có thể phản ánh đúng các yếu tố thúc đẩy kết quả báo cáo. Kết hợp cả số liệu tài chính và phi tài chính sẽ mang lại một bức tranh toàn diện hơn về những gì doanh nghiệp đang cam kết thực hiện.

Tùy từng ngành nghề mà các chỉ số này sẽ khác nhau. Ví dụ như:

-   [Khách sạn](https://trginternational.com/vi/industries/hospitality/): tỷ lệ lấp đầy phòng, RevPAR, tỷ lệ hài lòng của khách hàng, v.v.

-   [Sản xuất](https://trginternational.com/vi/industries/manufacturing/): sản lượng, tỷ lệ phế phẩm, tỷ lệ giao hàng đúng hạn, v.v.

-   Dịch vụ chuyên nghiệp: số giờ tính phí, tỷ lệ sử dụng, tỷ lệ giữ chân khách hàng, v.v.

-   [Y tế](https://trginternational.com/vi/industries/healthcare/): lượng bệnh nhân, tỷ lệ lấp đầy giường bệnh, thời gian nằm viện, v.v.

-   Tất cả doanh nghiệp: [tỷ lệ gắn kết và tỷ lệ nhân sự nghỉ việc](https://trginternational.com/vi/solutions/great-people-inside/) đang ngày càng được đánh giá như những chỉ số phản ánh hiệu quả tài chính.

Việc tích hợp các chỉ số này mang lại 2 lợi ích. Đầu tiên chính là giúp gia tăng độ chuẩn xác của mô hình tài chính. Lợi ích thứ hai chính là giúp tạo cơ sở để đánh giá hiệu suất chi tiết hơn. Khi kế hoạch thực tế vượt ngân sách, dữ liệu phi tài chính sẽ giúp đội ngũ tài chính xác định nguyên nhân cốt lõi nhanh hơn thay vì rà soát từng dòng giao dịch một cách thủ công.

> Đọc thêm: [Thoát bẫy ma trận Excel-Email: Lộ trình lập ngân sách từ quý 3 dành cho CFO](https://trginternational.com/vi/blog/thay-the-quy-trinh-lap-ngan-sach-excel-email-bang-infor-epm/)

Rào cản lớn nhất khi triển khai là thống nhất các chỉ số và chất lượng của dữ liệu đầu vào. Cố gắng nhồi nhét quá nhiều chỉ số phi tài chính rất dễ khiến team tài chính quá tải mỗi khi thu thập dữ liệu nhưng lại không đủ thời gian để phân tích chúng. Cách tiếp cận hiệu quả là mỗi phòng ban chọn 3-5 chỉ số liên quan trực tiếp đến kết quả tài chính và có thể đo lường xuyên suốt cả năm.

## **3\. Dùng ngân sách tổng hợp để lược bỏ chi tiết thừa**

Quá chi tiết, quá nhiều thông tin là một trong những nguyên nhân chính khiến quy trình lập ngân sách doanh nghiệp không hiệu quả. Yêu cầu các phòng ban bóc tách từng dòng, từng mã tài khoản, từng trung tâm chi phí theo từng tháng không chỉ tốn thời gian mà đôi khi cũng chỉ mang lại thông tin nửa vời, vừa không đủ chính xác cũng chẳng đủ khái quát để phục vụ chiến lược.

Cách tốt nhất là [tổng hợp vừa đủ để quy trách nhiệm](https://trginternational.com/blog/tuong-lai-cua-hop-nhat-tai-chinh-nhanh-hon-minh-bach-hon-ket-noi-hon/) mà không “ảo hóa” năng suất, nghĩa là lập ngân sách theo các nhóm chi phí chính (như lương thưởng và phúc lợi, nguyên vật liệu trực tiếp, mặt bằng, marketing, công nghệ v.v.) thay vì đi sâu vào từng mã tài khoản con. Các phòng ban cần phân bổ chi tiết có thể tự quyết mà không cần phòng tài chính nắm từng dòng.

Ngân sách tổng hợp còn giúp thúc đẩy phân quyền, tăng tính tự chủ, chuyển giao trách nhiệm về kết quả đầu ra cho từng trưởng bộ phận sẽ giúp họ linh hoạt phân bổ tài nguyên hơn mà không cần phòng tài chính can thiệp quá sâu. Đây chính là cách các bộ phận tài chính xuất sắc xây dựng văn hóa lập ngân sách mang tinh thần quản trị hơn là kiểm soát.

## **4\. Áp dụng phương pháp lập ngân sách cuốn chiếu (rolling budget)**

Điểm trừ lớn nhất của [phương pháp lập ngân sách truyền thống](https://blog.trginternational.com/fixed-forecasting-rolling-forecasting-what-are-they-and-which-one-is-better) (phương pháp cố định hàng năm) là ngay khi ngân sách được phê duyệt, các giả định ban đầu đã phần nào trở nên lỗi thời. Thị trường biến động, đối thủ thay đổi chiến lược, hành vi khách hàng thay đổi, v.v. Tất cả diễn ra chỉ trong một vài tuần sau khi chốt ngân sách. Một kế hoạch cứng nhắc sẽ không giúp doanh nghiệp định hướng hành động xuyên suốt năm.

[Lập ngân sách theo phương pháp cuốn chiếu](https://trginternational.com/blog/rolling-forecast-what-you-need-to-know/) (rolling budget) giúp giải quyết vấn đề này bằng cách cập nhật đều đặn mỗi quý: gối đầu thêm một quý mới và hiệu chỉnh các quý kế tiếp theo số liệu thực tế và kỳ vọng mới. Khi đó, kế hoạch luôn sát với thực tế và không bao giờ lạc hậu quá một quý.

Chuyển đổi sang ngân sách cuốn chiếu đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư vào cả quy trình lẫn công cụ. Về quy trình, đội ngũ tài chính và các trưởng phòng phải làm việc với ngân sách thường xuyên hơn. Thoạt đầu dễ tạo cảm giác cả team phải làm nhiều việc hơn nhưng thực tế, một quy trình ngân sách cuốn chiếu bài bản lại diễn ra nhanh hơn so với cách làm truyền thống. Đó là vì mô hình này chỉ cần tinh chỉnh lại giả định sẵn có thay vì làm lại từ đầu, từ đó xóa bỏ áp lực dồn ứ việc vào dịp cuối năm.

Về công cụ, các bảng tính gần như “chào thua” trước ngân sách cuốn chiếu. Cập nhật các giả định thủ công từng quý, quản lý nhiều phiên bản ngân sách qua nhiều kỳ, duy trì kết nối giữa kế hoạch với thực tế tạo ra gánh nặng vận hành khổng lồ, đòi hỏi team [tài chính phải có một nền tảng công nghệ chuyên dụng](https://trginternational.com/vi/solutions/infor-epm/). Thiếu công cụ hỗ trợ, doanh nghiệp đầu tư vào ngân sách cuốn chiếu thường bỏ cuộc sau một năm bởi vì chi phí vận hành vượt quá lợi ích thu về.

## **5\. Lập mục tiêu tương đối để thúc đẩy hiệu suất**

Các mục tiêu ngân sách cố định như “tăng trưởng doanh thu X%” hay “giữ chi phí ở mức Y%” có điểm hạn chế chính là tạo điều kiện để các phòng ban đàm phán mục tiêu thấp nhất có thể, rồi chỉ hoàn thành chỉ tiêu ở mức vừa đủ thay vì dốc sức bứt phá. Khi mục tiêu bị đóng khung, việc vượt xa chỉ tiêu lại bị “phạt” bằng việc áp một mức KPI cao hơn vào năm sau. Điều này tạo cho các quản lý thói quen cầm chừng, hoặc tệ hơn là đầu voi, đuôi chuột.

Mục tiêu hiệu suất tương đối có thể giúp giải quyết mối lo này. Phương pháp này đo lường hiệu suất dựa trên [so sánh hiệu suất với một tiêu chuẩn ngoài nội bộ](https://trginternational.com/resources/budgeting-health-check/) (benchmark) đã định sẵn hoặc giữa các phòng ban với nhau. Chẳng hạn, khi đội ngũ Sales được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng thị phần thay vì một số doanh thu cố định, họ sẽ tập trung bứt phá để thắng đối thủ thay vì kỳ kèo một con số an toàn.

Dĩ nhiên, mục tiêu tương đối không dành cho mọi dòng ngân sách. Chi phí đầu tư cơ bản (CapEx), định biên nhân sự và chi phí tuân thủ vẫn cần được quản trị theo hạn mức tuyệt đối. Nhưng với các mảng sinh lời và chi phí biến đổi, cơ chế này không chỉ thúc đẩy hiệu suất thực tế mà còn có thể giúp quản lý và nhân viên phấn đấu hơn.

## **6\. Tập trung vào quy trình thay vì chỉ hiệu suất của phòng ban**

Cách lập ngân sách truyền thống tuy giúp làm rõ trách nhiệm nhưng lại gieo rắc tư duy cục bộ, vì các bộ phận chỉ được nhìn nhận dựa trên hiệu suất của chính họ thay vì giá trị mà họ đã đóng góp cho mục tiêu chung.

Doanh nghiệp đừng chỉ nên quan tâm “Phòng Marketing đã tiêu tốn bao nhiêu ngân sách?” mà bỏ qua “Chi phí cho toàn bộ quy trình thu hút khách hàng, từ Marketing, Sales đến Chăm sóc khách hàng, là bao nhiêu?”. Bằng cách đặt đúng câu hỏi và tuân thủ đúng quy trình, sẽ giúp bóc trần những lãng phí vô hình giữa các phòng ban, điển hình như công việc giữa Sales và Marketing bị chồng chéo, hay lỗi sản xuất làm đội chi phí bảo hành của bộ phận dịch vụ.

> Đọc thêm: [Tại sao các giám đốc doanh thu và giám đốc tài chính hiếm khi thống nhất với nhau khi lập ngân sách](https://trginternational.com/blog/bridging-hotel-revenue-manager-cfo-finance-collaboration-gap/)

Lập ngân sách theo quy trình còn thúc đẩy khả năng hợp tác liên phòng ban. Khi các lãnh đạo cùng lập ngân sách cho một quy trình chung, họ sẽ sớm phát hiện và giải quyết các mâu thuẫn không đáng có.

**Doanh nghiệp của bạn đã thực sự làm chủ quy trình lập ngân sách chưa? Đánh giá nhanh với 3 câu hỏi và nhận ngay kết quả cùng lời khuyên để tối ưu ngân sách của doanh nghiệp bạn.**

[2 phút đánh giá ngay quy trình lập ngân sách →](https://trginternational.com/budgeting-process-assessment/)

[![New Call-to-action](https://no-cache.hubspot.com/cta/default/125873/4ed7b2cd-0661-4967-9872-d377fbeed2bf.png)](https://cta-redirect.hubspot.com/cta/redirect/125873/4ed7b2cd-0661-4967-9872-d377fbeed2bf)
